فهرست مطالب
بازرسی سطح جوش برای جرثقیلهای سقفی، جرثقیلهای دروازهای، جرثقیلهای بازویی و سایر سازههای فولادی ضروری است. آزمایش ذرات مغناطیسی (MT) و آزمایش مایع نافذ (PT) دو روش رایج مورد استفاده هستند. MT به میدان مغناطیسی متکی است، در حالی که PT به اثر مویینگی متکی است. MT محدود به مواد فرومغناطیسی است، در حالی که PT نیازی به مواد مغناطیسی ندارد. انتخاب روش اشتباه ممکن است باعث شود نقصی تشخیص داده نشود.

هر دو روش، عیوب مربوط به سطح را بررسی میکنند، اما محدوده تشخیص و الزامات مواد آنها متفاوت است.
| مقایسه | آزمایش ذرات مغناطیسی (MT) | تست نفوذ (PT) |
|---|---|---|
| محدوده تشخیص | عیوب سطحی و نزدیک به سطح | فقط عیوب شکستگی سطحی |
| مواد قابل استفاده | مواد فرومغناطیسی، مانند فولاد کربنی، فولاد کم آلیاژ و فولاد ضد زنگ مارتنزیتی یا فریتی | مواد غیر متخلخل، از جمله فولاد ضد زنگ، آلومینیوم، مس، سرامیک، پلاستیک، فولاد کربنی و فولاد کم آلیاژ |
| نقصهای داخلی | نمیشه تشخیصشون داد | نمیشه تشخیصشون داد |
| نقصهای معمول | ترکهای سطحی، ترکهای نزدیک به سطح، همپوشانیها و درزها | ترکهای سطحی، تخلخل و عدم همجوشی باز |
به عبارت ساده، MT میتواند عیوب را در فاصله کمی زیر سطح تشخیص دهد، اما فقط در مواد فرومغناطیس. PT فقط عیوب متصل به سطح را تشخیص میدهد، اما میتواند در طیف وسیعتری از مواد مورد استفاده قرار گیرد.
نکته: عمق تشخیص نزدیک به سطح MT معمولاً تقریباً ۱ تا ۲ میلیمتر زیر سطح در نظر گرفته میشود. عمق واقعی به روش مغناطیسیسازی و اندازه نقص بستگی دارد و هیچ تعریف ملی یکسانی برای آن وجود ندارد. روش بازرسی مربوطه باید حاکم باشد. نقصهای عمیقتر باید با استفاده از UT یا RT بررسی شوند.
وقتی یک ماده فرومغناطیسی مغناطیسی میشود، شار مغناطیسی در جهت خاصی از آن عبور میکند. اگر ترک، منفذ یا نقص دیگری در سطح یا نزدیک آن وجود داشته باشد، شار خم شده و از ماده خارج میشود و یک میدان نشتی ایجاد میکند. ذرات مغناطیسی در میدان نشتی جمع میشوند و محل نقص را آشکار میکنند.
اگر نقصی موازی با شار مغناطیسی باشد، میدان نشتی ممکن است برای ایجاد یک نشانه واضح بسیار ضعیف باشد. بنابراین، جوشکاری با دستگاه جوش معمولاً از دو جهت مغناطیسی عمود بر هم استفاده میکند. برای جوشهای جرثقیلی، روش یوک معمولاً یک بار در امتداد جوش و یک بار در عرض آن اعمال میشود. یک یوک متقاطع همچنین میتواند به پوشاندن نقصها در جهتهای مختلف کمک کند.

در PT، مایع نافذ به سطح قطعه کار اعمال میشود و از طریق خاصیت مویینگی وارد عیوب سطحی میشود. سپس مایع نافذ اضافی برداشته شده و ماده آشکارساز اعمال میشود. مایع نافذ داخل عیب به سطح کشیده میشود و یک نشانه قابل مشاهده ایجاد میکند.
نقص باید تا سطح باز باشد. اگر ترک توسط پوسته اکسیدی، سرباره جوش، رنگ یا سایر آلودگیها مسدود شده باشد، مایع نافذ نمیتواند وارد شود و PT ممکن است نتواند آن را آشکار کند.
فولاد کربنی و فولاد کم آلیاژ مانند Q235، Q355 و Q390 فرومغناطیس هستند و میتوان آنها را با MT بازرسی کرد. فولاد ضد زنگ آستنیتی، شامل سریهای 304 و 316، و همچنین آلومینیوم، مس و تیتانیوم، غیر فرومغناطیس هستند و نمیتوان آنها را با MT بازرسی کرد.
PT به مواد مغناطیسی نیاز ندارد، اما سطح باید غیر متخلخل باشد. فولاد ضد زنگ، آلومینیوم، مس، سرامیک، پلاستیک، فولاد کربنی و فولاد کم آلیاژ همگی میتوانند با PT بازرسی شوند. مواد متخلخل مانند چدن و قطعات متالورژی پودر معمولاً نامناسب هستند زیرا مایع نافذ میتواند وارد منافذ شود و نشانههای کاذب ایجاد کند.
طبق بند 8.2.6 از GB 50661-2011، مواد فرومغناطیسی باید برای بررسی عیوب سطحی از آزمایش ذرات مغناطیسی استفاده کنند. هنگامی که نمیتوان از MT استفاده کرد، باید از آزمایش مایع نافذ استفاده شود. برای سازههای جرثقیل سقفی و جرثقیلهای متالورژیکی رایج، MT معمولاً اولین انتخاب برای جوشهای فولاد کربنی و فولاد کم آلیاژ است، در حالی که PT برای جوشهای فولاد ضد زنگ آستنیتی و سازههای آلومینیومی استفاده میشود.
| مقایسه | آزمایش ذرات مغناطیسی (MT) | تست نفوذ (PT) |
|---|---|---|
| سرعت بازرسی | سریع و مناسب برای بازرسی دستهای | کندتر است زیرا نفوذ، تمیز کردن و توسعه زمان میبرد |
| حساسیت | حساسیت بالا به ترکهای سطحی و نزدیک به سطح | حساسیت بالا به عیوب شکست سطحی |
| هزینه | معمولاً پایینتر | هزینه مواد مصرفی برای مایع نافذ و آشکارساز |
| الزامات سطح | روغن، زنگ زدگی و پاشش جوش باید پاک شود | سطح باید تمیز، خشک و عاری از پوشش باشد |
| درمان پس از بازرسی | ممکن است نیاز به مغناطیسزدایی و تمیزکاری باشد | مایع نافذ و آشکارساز باقیمانده باید پاک شوند |
| محدودیتها | فقط مواد فرومغناطیس؛ عیوب با جهتگیری نامطلوب ممکن است از نظر دور بمانند | فقط عیوب شکستگی سطحی؛ برای مواد متخلخل مناسب نیست |

اما اینطور نیست. MT محدود به مواد فرومغناطیس است، در حالی که PT فقط به عیوب شکست سطحی حساس است.
نمیتواند. عیوب نزدیک به سطح معمولاً با MT بررسی میشوند، در حالی که عیوب داخلی عمیقتر باید با UT یا RT بررسی شوند.
نه لزوماً. PT میتواند به ترکهای سطحی بسیار حساس باشد، در حالی که MT میتواند عیوب نزدیک به سطح را نیز آشکار کند. نتیجه واقعی به روش کار، شرایط سطح و ویژگیهای عیوب بستگی دارد.
اینطور نیست. MT و PT نمیتوانند جایگزین بازرسی داخلی شوند. تخلخل داخلی، آخالهای سرباره، عدم ذوب و ترکهای داخلی باید با استفاده از UT یا RT بررسی شوند.
گرید مهم است. فولاد ضد زنگ آستنیتی سری 304 و 316 عموماً غیر فرومغناطیس هستند و باید از PT استفاده کنند. فولاد ضد زنگ مارتنزیتی سری 410 و 420 و فولاد ضد زنگ فریتی سری 430 فرومغناطیس هستند و میتوانند از MT استفاده کنند. فولاد ضد زنگ دوپلکس 2205 نیز تا حدودی پاسخ مغناطیسی دارد، اما حساسیت آن عموماً کمتر از فولاد کربنی است. فولاد ضد زنگ نباید بدون بررسی گرید، PT شود.
تفاوت بین MT و PT را میتوان در سه نکته خلاصه کرد:
برای جوشهای فولادی رایج در جرثقیل های سقفی، جرثقیلهای دروازهای و جرثقیلهای بازویی، ابتدا MT را برای فولاد کربنی و فولاد کم آلیاژ در نظر بگیرید و از PT برای سازههای فولاد ضد زنگ آستنیتی و آلومینیوم استفاده کنید. هیچ یک از این روشها جایگزین UT یا RT برای عیوب داخلی جوش نمیشوند.
وی چت